Rodzaje cmentarzy w Polsce

Biorąc pod uwagę podstawowy podział, w Polsce istnieją dwa rodzaje cmentarzy: komunalne i wyznaniowe. Czym się różnią? Kto nimi zarządza?

Cmentarze komunalne

W prawie każdym mieście i większej miejscowości znajduje się cmentarz komunalny, czyli innymi słowy – świeckie. Na cmentarzu komunalnym może zostać pochowany każdy zmarły – zarówno ateista, jak i osoba wierząca (obojętnie w którą z religii). Zazwyczaj podzielone są właśnie na części, na których się chowa wyznawców poszczególnych wierzeń.

Ten typ cmentarzy zakładany jest przez gminy po i jest przez nie zarządzany. Cmentarze komunalne można tworzyć na odpowiednim do tego celu obszarze (musi on spełniać wymagania takie jak m.in. właściwe wymiary, położenie, odległość od zabudowań mieszkalnych, studni, strumieni) po uzyskaniu pozytywnej opinii głównego inspektora sanitarnego. Podobna zgoda potrzebna jest w przypadku chęci rozszerzania obszaru cmentarza, jak i jego likwidacji.

Istnieje także inna kategoria cmentarzy bezwyznaniowych, a dokładniej cmentarze wojskowe. Na tego typu nekropoliach grzebani są niezależnie od swoich przekonań religijnych czy narodowości ludzie polegli w czasie walk o niepodległość kraju, wojskowi zmarli w wyniku działań wojennych, siostry miłosierdzia, inne osoby pełniące funkcje przy formacji wojennej, a także jeńcy wojenni, uchodźcy, internowani. Najczęściej cmentarze wojskowe podzielone są na części ze względu na narodowość zmarłych.

Cmentarze wyznaniowe

Cmentarze wyznaniowe – jak sama nazwa już wskazuje – przynależą do danego kościoła, grupy wyznaniowej czy stowarzyszenia religijnego. Ich władze decydują więc o utworzeniu takiego cmentarza. Jednak tak samo jak w przypadku cmentarzy komunalnych, muszą się liczyć z opinią głównego inspektora sanitarnego.

Cmentarze wyznaniowe zazwyczaj tworzone są w pobliżu miejsc zgromadzeń: kościołów, synagog, świątyń. Tylko wierni danego wyznania mogą być chowani na takim cmentarzu.

W Polsce dominującą religią jest katolicyzm, dlatego też najwięcej spośród cmentarzy wyznaniowych mamy tych rzymskokatolickich. Niemniej jednak można napotkać również (zwłaszcza w większych miastach lub w określonych regionach) cmentarze prawosławne, ewangelickie czy żydowskie (te często są zabytkowe). Istnieją również cmentarze wielowyznaniowe, podzielone na poszczególne części.

Na cmentarzach wyznaniowych można dostrzec symbole i elementy odzwierciedlające religijne prawdy wiary danego wyznania. Dlatego też w przypadku cmentarzy katolickich najczęściej w ich centrum znajdują się kaplice, na pomnikach pojawiają się krzyże, a na nagrobkach wykute są wezwania do Boga i prośby o modlitwę.

Dla porównania na cmentarzach żydowskich macewy (czyli nagrobki) są ustawionymi pionowo prostokątnymi płytami, najczęściej wykonane są one z kamienia lub drewna. Zgodnie z tradycją nawiązują one do symboliki bramy, przejścia do lepszego świata. Według wierzeń nie powinno się na nich umieszczać wizerunku osoby zmarłej, a na grobie nie umieszcza się kwiatów czy zniczy.